რეკლამა
  • 2018-08-16
  • რეგისტრირებული წევრი - 226
  • ავტორები - 24
  • ნაწარმოებები - 867

ავტორი: ქარდა ჟანრი: საყმაწვილო / პროზა გამოქვეყნება: 2017-03-31

თუნთია

  ქარდა ქარდუხი 

                                                                              თუნთია
                                                                                                   “...As Lightning to the Children eased
                                                                                                            With explanation kind…”
                                                                      (...როდესაც ვცდილობთ არ დაზაფროს ბავშვები  ელვამ
                                                                              ჭექა-ქუხილზე ულამაზეს ზღაპრებს ვუყვებით...) 
                                                                                                           ემილი დიკინსონი 


— იცი, როგორი ძაღლი იყო?— ვეუბნები და ცოტახნით ვყოვნდები. თვალებში  მიყურებს, მოუთმენელი მოლოდინი უკივის მზერაში და კალთაში ჩასმულ ძაღლს, ძლივს რომ იმაგრებს, კისერში ეფერება. ვერაფერი ხეირიანი შედარება ვერ მოვიფიქრე და უბრალოდ აღვწერე:—დიდი, შავი, ყურები თითქმის ძირში ჰქონდა მიჭრილი, ამიტომაც გავდა დათვს...
— დათვს რომ აქვს ყურები?
—ჰო, მაგრამ დაბალი ყურები აქვს, ხომ?—ამაზე არ მიფიქრია ადრე, ყურებით რატომ გავდა?—ძალიან გავდა, ყველა შეხედვაზე დათვი მახსენდებოდა, შეიძლება მაუგლის ბალუს გავლენით, თორემ ზოოპარკის დათვები დიდად არც მახსოვს, ამიტომაც თუნთია შევარქვი.
— დიდი იყო?
— ნაგაზი ბიჭო, ხო იცი რამხელაა? შავი-  სულ, სულ, შავი- გერმანული ნაგაზი იყო.
—ისიც მომიყევი,  ჯერ სხვა რომ მოგცა მამიამ! —არაფერი არ ავიწყდება.
—ჰო, მივედი და ვხედავ ორი ულამაზესი ძაღლი ჰყავს... არა, ძაღლები ბლომად ყავდა, ხუთი მაინც, მაგრამ ეს ორი მაინც გამოირჩეოდა იმათგან, შეიძლება მოლაპლაპე შავი ფერის გამოც. დარბიან ეზოში, ცხენის გარშემო...
— ცხენი როგორი ყავდა?
—ბიჭო, სასწაული ცხენი ჰყავდა. მაღალი, არაბული... არა, უფრო სწორედ, ჩერქეზული....
—რომელი ჯობია?
—ახლა, არაბული განთქმულია უფრო, მაგრამ მე-ჩერქეზული მომწონს, რადგან ხშირად მინახავს. თან, მაგ  ცხენს  მამიაზე ადრე მე ვიცნობდი; წინა ზაფხულს ცაცას მამამ გაუცვალა ორ ჩერქეზ ძმას, არ ვიცი რამდენ თხაში. სწორედ იმ წელს ვიყავი ბოლოჯერ კავკასიონის საძოვრებზე მწყემსებთან, ბზიფიდან გადავედით კარგად მახსოვს... არა ბზიფიდან ჩამოვედით,- მთისუბნიდან ავედით. ორი დღე მივდიოდით, მხოლოდ წასახემსებლად თუ გავჩერდებოდით, ფეხით ვიყავით და კინაღამ სული გამძვრა.— კეთილად ეღიმება, თან ცოტათი წყინს მგონი რომ გამიჭირდა ასვლა,—ვაჭარი ჩერქეზები იყვნენ, ცოტა კი ეშინოდა ცაცას მამას, მოპარული არ ყავდეთო, მაგრამ ისეთი ლამაზი იყო ეს ცხენი არ დაუხევია უკან. თუმცა, გადამწყვეტი მაინც ის იყო რომ ენდობოდნენ ამ ჩერქეზებს: ერთი- დაბალი პუტკუნა, სულ ეშმაკურად იღიმებოდა, მეორე მაღალი კი- უფრო კუშტი იყო. რაღაც ადვილად დასამახსოვრებელი სახელები ჰქონდათ, მაგრამ მაინც დამავიწყდა, ოცდახუთი წელია უკვე გასული. მერე გუმში რომ დავბრუნდით, იმდენი ეხვეწა მამია რომ, ჯანდაბასო და მიყიდა, ისე რომ ზედმეტიც არ გამოურთმევია მგონი. იშვიათი კაცი იყო ცაცას მამა, აცხონოს ღმერთმა. მამიამ ბუნებრივია “ჩერქეზა” შეარქვა ცხენს, ფეხები და შუბლი ნახშირივით შავი ჰქონდა,  დანარჩენი სხეული კი მუქი წაბლისფერი, მაღალი იყო სპილოსავით...
— სპილო უფრო მაღალია ვიდრე ცხენი?
— აბა არა, ბიჭო?!—გავიოცე თან შევშინდი, ხომ არ შემეშალა-მეთქი, —არ გახსოვს კიბეს რომ აყუდებენ, ან რომ იჩოქებს სპილო წინაფეხებზე და ისე სხდებიან ზედ? — მეთანხმება დუმილით, მაგრამ ეტყობა ბოლომდე არა, თუმცა ურჩევნია მოყოლა გავაგრძელო და არაფერს ამბობს.
—ჰოდა, ვუთხარი მამიას, რა მაგარი ძაღლები გყავს-მეთქი,— ბრაზით შემომხედა და მითხრა, აშკარად გულწრფელად, ისე კი არა ვითომ რომ ამბობენ ხოლმე თავდამბლობით, ეს რა მოსატანიაო, არა- ჯიქურად და მართლა: “ მგელმა შეჭამოს ორივეო!” “რატო მამია, ცუდი ძაღლებია?” ვკითხე გაოცებულმა. “არაფერში არ ვარგანან, არაფერს არ აკეთებენ!”
—რა უნდა გაეკეთებინათ?—მიყურებს ისევ თვალებში, ეტყობა მის უფროს ძმას რომ ეუბნება დედა, არაფერს არ აკეთებ, უქნარა ხარო, იმ არაფერში ერევა.
— კი მივხვდი მაშინ რასაც გულისხმობდა: მამია ხომ მწყემსი იყო, თხები, ძროხები და ცხენები ყავდა, ძირითადად ძროხები- ჩემი მეგობრის, ცაცას მშობლებისაგან განსხავებით- იმათ ხომ ცხვრები ყავდათ,- გახსოვს რო გითხარი?— თავს მიქნევს,— ბზიფის ხეობაში, სანჩარაზე, მუხურიშხაზე, კავკასიონზე დენიდნენ-მეთქი ზაფხულობით, მამია კი- არა; მამია ახლომახლო მიდამოებში დამწყემსაობდა, გუმისთისპირზე, ნახშირაზე, ტბეთში, ქვალონში, წყურგილში და მთისუბანში თუ ავიდოდა,  მუდმივი ბინა, ძირითადად, გუმს გადაღმა, ლინდავამდე, მიკოხში ჰქონდა მოწყობილი.
—მიკოხი სოფელია?— მოასწრო მაინც კითხვის დასმა და ძაღლი უფრო მოხერხებულად ჩაისვა კალთაში.
—არა, სოფელი არაა,—გადავვარდი მოგონებებში, სურათებად წარმომიდგა თვალწინ მიკოხის ხედები, —გადაღმას ნიშნავს, ჩვენი სოფლის, გუმის,  გადაღმა რომ იყო იმიტომ. ადგილის სახელია. სოფლის ბიჭები გადაიმტერა მაშინ მამიამ; აღმოსავლეთით იყო, ქვალონისკენ მიმავალ გზაზე, დიდი გორაკის გაღმა, მუდამ დაჩრდილული მინდორი, ლამის სალოცავი ადგილი იყო ჩვენთვის რადგან, ოცდაოთხი საათი, სწორედ იქ ვთამაშობდით ფეხბურთს, იშვიათად დაადგებოდა მზე თავზე, გაგანია შუადღითღა...
—შენც თამაშობდი?
—მე სულ ერთი წელი მომიწია იმ სტადიონზე თამაში, მერე მიისაკუთრა მამიამ; რამდენი ვინმე ეჩხუბა, რამდენი ვინმე სცემა... ერთხელ ჩაუსაფრდნენ ბიჭები და დაუნაყეს ცხვირ-პირი მასაც, მაგრამ სწორედ ამ ცემის შემდეგ გაიფორმა იჯარით; არ ვიცით რამდენი წველა ყველა მისცა მამასახლისს, მაგრამ ...
— წველა ყველა რაა?—მეკითხება გაოცებული.
—ასე ეძახიან: ერთ საღამოს ან დილით მოწველილი რძიდან რომ ამოიღებ ყველს და მერე სულგუნად გადაზელ ვებერთელა გორგალს…  ეგაა ერთი წველა.
— მწყემსები ერთ წველაზე მეტს ვერ აკეთებენ ერთი მოწველის შემდეგ?
— მწყემსები, რა თქმა უნდა, მეტს აკეთებენ,— ამოვიოხრესავით, მაგრამ ისეთი ინტერესით მეკითხება არ დავიზარე,— ახლა იცი რა, ცაცას მამა  და მისი ძმა უტა, ას-ასორმოცდაათ ლიტრს წველიდნენ ხოლმე ერთ მოწველაზე და ეგ ათი-თხუთმეტი სულგუნი გამოდიოდა დაახლოებით, მაგრამ საერთოდ, ჩვეულებრივ ოჯახებს ხომ ერთი ან ორი ძროხა ყავთ ხოლმე და ამიტომაც ერთ წველას ერთ სულგუნს ეძახიან...
— აა...— მიხვდა და ვიგრძენი როგორ წარმოიდგინა ვებერთელა კარდალადან ამოღებული სულგუნი, ჩემი წარმოსახვა ჯადოსნურად გამეზიარებინოს თითქოს მისთვის, სიზმარასგან რომ ითხოვდა მეფე  სიზმრის ჩუქებას ისე.
— მოკლედ, იმ მიკოხში ქონდა მწყემსის მუდმივი ბუნაგი. ჰოდა, არ ეხმარებოდნენ ძაღლები, ეს ძაღლი. ძროხებს არ მიჰყვებოდნენ,  მისი მინიშნებით არ გამოენთებოდნენ გაღმა მთის კალთებზე შეფენილ საქონელს და არ მოუდენიდნენ. 
—სხვა ძაღლები აკეთებდნენ ასე?
—აბა არა?!—გავიოცე მე,— კავკასიურები ყავდა, ხომ გითხარი, ახლა მთლად ნაღდები არა, ბიჭო, მაგრამ კარგ ძაღლებთან იყვნენ ნაჯვარი და ბომბორები იყვნენ.
—ზურას რო ყავს ისეთი? —მეკითხება სიხარულით.
წამით ვფიქრდები, მახსენდება ზურას ძაღლი- ზონზროხა, ყველას რომ აფრთხობს პირველ სართულზე და ზურა რომ ჯიუტად არ იშორებს; არც სოფელში მიყავს და არც აბამს ეზოში, თავისუფლად რომ ანავარდებს და კატისა თუ ნებისმიერი გამვლელის დანახვაზე  გადაბოროტებულად ყეფს და აყრუებს შუაქალაქს.
—კი, სწორედ ზურასი გეგონებოდა რომ გენახა. ჰოდა ვეუბნები მამიას, “მომეცი მამია ერთი, ასე ძაან თუ არ მოგწონს”,— ისე ვეუბნები ყასიდად, დარწმუნებული რომ არაფრით არ შეელევა და სიტყვის მასალად ამბობს. “ორივე წაიყვანე,”—ისე უცებ მიპასუხა, გაოგნებულმა შევხედე. “მეხუმრები მამია?” არ დავიჯერე მე “არ გეხუმრები, წაიყვანე თუ გინდა!” მითხრა. მერე,  ამხელა ძაღლი არ დამკბენს-მეთქი?!  “რას დაგკბენს, კაცო თუ გინდა წაიყვანე, განახებ აგერ.” დაიჟინა “მზისა,  მომიტანე თოკი!” გასძახა მზისას, თავის გაწლაკულ ცოლს რომელიც დაკუნთული მამიას ფონზე, ძაფივით იყო. მზისამ მოუტანა თოკი, თან ღიმილით მომაჩერდა, თითქოს მეუბნებოდა, “ვაი, რა სულელი ხარო!”. ”მპწუ, მპწუ, მპწუ”, დაიძახა მამიამ და ხუთივე ძაღლი მოაწყდა, ტროას ციხე ყოფილიყოს თითქოს, ისე შემოეხვივნენ.— იღიმება და მოლოდინად იბადრება, თან ისე ეფერება ძაღლს, ისე უსრესს მოჭარბებულ ტყავს  კისერთან- მანუალურ თერაპიის ოსტატი იყოს თითქოს.
—ჩაავლო ხელი სწორედაც ყურებიანს, ულამაზესი იყო!- შემოახვია კისერში მარყუჟად თოკი და მეუბნება:  “აჰა წაიყვანე”. “არ მიკბენს?” მაინც შემეეჭვა. “არა-მეთქი, ხომ გეუბნები, წაიყვანე!” ჩავავლე თოკს ხელი და გამოვქაჩე. გაჯიუტდა და არ მოდიოდა. “წადი შე სამგლე!” იყვირა მამიამ და გადაუჭირა თოკი. გაგიჟებული გავარდა ძაღლი, თოკის გაწვდენაზე დაიწყო წრეზე ბზრიალი. ”აგერ ღომი, გამომართვი და გამოგყვება!” — მითხრა მზიამ და ერთი თეფში, ცივი ღომი მომაჩეჩა ხელში; სლიპინა იყო თევზივით,— ხითხითებს,— იმწამსვე გაჩერდა ძაღლი და ნერწყვიანი პირით მომაჩერდა. პატარა ნატეხი გადავუგდე- გადასანსლა ისე რომ ხელს ძლივს მქონდა გაცილებული,— იცინის უწყვეტად და უხარია, უკვე ორივე ხელით უსრესს კისერზე ტყავს ძაღლს, იმასაც მოსწონს ეტყობა - გაყურსულია.
—წამოვიყვანე სახლში. ის ღამე დავაბი და ვაჭამე, მეორე დღესაც დაბმული მყავდა და ისე  ვეფერებოდი და მესამე დღეს გავუშვი ეზოში; მშვენივრად მომეჩვია, მაგრამ რად გინდა- მეოთხე დილით აღარ იყო უკვე. წავედი ისევ მამიასთან. “აგერ მოვიდა ეს სამგლე, რატომ არ დააბი?” მითხრა შეწუხებულმა მერე კი, “ბიჭიკო!” დაუძახა, შვილს. ოხერის ერთი იყო, გაიძვერა, სამი წლით იყო ჩემზე უმცროსი, მაგრამ ვმეგობრობდით მაიც. ხოდა, დამპალმა,  ყურმოჭრილი დაიჭირა. “ეს არ იყო ჩემი-მეთქი,” ვეუბნები, “ყურებიანია-მეთქი”. “ვერ დავიჭირე ისო” დამპალმა. —შეშინებული თვალებით მიყურებს.
—კიდევ კარგი ბიჭო რომ ვერ დაიჭირა, არ იცოდა რომ ეს იყო კარგი?
—ჰო, გარეგნულად აფასებდა, მეც ხომ ის მომეწონა უფრო?
—შენ ხომ არ იცნობდი, მა? —მეკითხება გაოცებული,— ის კი იცნობდა და არ უნდა ცოდნოდა ეს რომ იყო ასე ჭკვიანი?
—ჰო რა, მაინც გარეგნობით აფასებდა: გაყიდვა უნდოდა და სწორედ იფიქრა: ყურებმოჭრილს ვერ გავყიდიო. მოკლედ წამოვიყვანე და გზაზევე დავარქვი თუნთია. მესამე დღეს მამიამ საქონელი მთისუბანში გარეკა და ამიტომ ალბათ უფრო ჩქარა მომეჩვია.
—პირველად ბურთის მოტანა ისწავლა? — მეკითხება და პასუხის მოლოდინში სიხარულით ცმუკავს.
—ხო, ისწავლა. მწვანე ბურთი მქონდა ჩოგბურთის, დერეფანში ვთამაშობდი ხოლმე, კედელს ვურტყამდი ჩოგნით და უკან მიბრუნდებოდა; პატარა რომ იყო ადგილი, დიდი მოხერხება გჭირდებოდა რომ უწყვეტად გეთამაშა და გატაცებით ვერთვებოდი ხოლმე. რაღაც ასეთი თამაში ძველ ინგისელებს ქონდათ, ხომ გახსოვს კინოში რომ ვნახეთ?
—კი, ჰენრი რომ თამაშობს!
—ჰო, სწორედ, მაგრამ  ცოტა მგონი ბურთში იყო სხვაობა- ჩემი, გაცილებით პატარა, მწვანე, კარგი ხარისხის იყო, გარეთ ლამაზი, ხაოიანი ნაჭერი რომ აქვს. ჰოდა ეს თუნთია კიბის საფეხურებზე იწვა ყოველთვის თამაშისას და მიყურებდა. დრუნჩს ზღურბლზე დებდა ოღონდ არ შემოდიოდა არასოდეს სახლში. ერთხელაც ძალიან ძლიერი დარტყმა მომივიდა და კედლებიდან ისე ასხლტა რომ კარებში გავარდა და სადღაც ეზოში გაუჩინადა. გავიფიქრე, აუ სად ვეძებო ახლა-მეთქი და ამასობაში რაღაც სასიამოვნო შეგრძნებამ დამიარა სხეულში; ელვის უსწრაფესად გავარდა თუნთია ბურთის გაუჩინარებული მიმართულებით და  წამებში მომირბენინა; პირში მოემწყვდია, მწყერივით; ქვედა ყბიდან წურწლი დიოდა და გახარებული მიქიცინებდა კუდს. გამოვართვი და იმდენი ვეფერე, იატაკზე გაგორდა სიამოვნებით. მერე მაინც დაეჭვებულმა მთელი ძალით გადავუძახე ბურთს ჭიშკრისაკენ. გამოენთო და ისევ მომირბენინა.—გახარებული მიყურებს ბავშვი და ხელისგულები სიამოვნებით აქვს ერმანეთზე მიტყუპებული. მერე ცალი ხელით ისევ, უკვე ინსტიქტურად კისერში ეფერება გუმას, რომელიც ამდენი ხანი გატრუნული უზის  გვერდით და ნიკაპი მის მუცელთან აქვს ჩამოდებული. შავი, ლაპლაპა კოკერ-სპანიელია, ამერიკული. შვიდი თვისაა უკვე, მეხვეწა- თუნთია დავარქვათო, არ დავანებე არაფრით, ხომ ერქვა ერთს და ახალი მოიგონე ჯობია-მეთქი, არ გახსოვს რომ გიყვებოდი, დაღუპული გემის სახელს არ არქმევენ-მეთქი ისევ ახალს? კარგი, მაშინ, გუმაო. გაოცებული დავრჩი, მაინცადამაინც არ ვუყვებოდი ხოლმე აფხაზეთზე, არც გუმისთისპირას ჩავლილ დრამაზე. ტროას მისადგომებსა და ენქიდუზე, სკამანდროსისა და ნილოსისპირეთზე ვუყვები ყოველთვის, ლამის კომბლესავით იცოდა ენეიდა, და სხვა ათას რამეზე, მაგრამ არა გუმისთაზე და საიდან მოიფიქრა-მეთქი?  რა გინდა რომ ამ ლეკვის გამო არ გააკეთოს. თვითონ ხუთი წლისაა. კატები და ძაღლები ბუნებრივად უყვარდა სულ პატარაობიდანვე, აი პლატონის ვარიანტში: მასში უკვე მოცემული იყო ცხოველების სიყვარულით სიხარული, გამოცდილებით ვერ შეიყვარებდა ვერაფრით და ბუნებიდანვე დაჰყვა რომ შეეძლი, მგონი, თავი გაეწირა მისთვის. შემთხვევით არ ვამბობ, მისი ქცევა მაფიქრებინებს ამას, რისთვისაც საერთოდ დავიწყე კიდევაც მისთვის ამ  ამბის მოყოლა, მანამდე, როგორც ვთქვი თითქმის  არაფერი მომიყოლია  აფხაზეთის არც სახლზე და არც ძაღლებზე.
***
ერთი კვირის ნაყიდი მქონდა მისთვის მოზრდილი ველოსიპედი, მეორე საფეხურის რომ ქვია, ცოტათი მძიმე იყო მისთვის ჯერ, მაგრამ ძველი აშკარად დაუპატარავდა, სატერფულიდან საჭეს ურტყამდა მუხლისთავებს, ამიტომაც ვუყიდე დიდი, და თავისუფლად ატარებდა უკვე, თუმცა, დამუხრუჭებისას ცალი ფეხით მიწაზე ჩამოქვეითება უჭირდა. ლეჩხუმის ახალ ბაღში ვიყავით, კედრების ხეივნების ახალდაგებული ფილებით მოკირწყლულ გრძელ ბილიკზე, ლამაზი მოლის გვერდით რომაა. ბალახზე აღარ გაიაროს, გაფუჭდება გაზონი-მეთქი და ქვაფენილზე დააქროლებდა ამ ველოსიპედს. გუმა კი ავხსენი თოკიდან, თვენახევრის იყო და გავუშვი ბალახებში, მაგრამ როგორც კი დაინახა გიო ველოსიპედზე ამხედრებული დაქროდა,  გამოძვრა ბორდიურებს შორის დარჩენილი ერთი ციდა ღრიჭოდან და გადმოირბინა ფილაქანზე. მარცხნივ ვებერთელა ღობე იყო, ახალი კაფე შენდებოდა მაშინ, ახლა რომ სასტუმრო დგას შუა ბაღში იმ ადგილას, ორმეტრიანი, სულ რკინის ჯებირებით; მარცხნივ ლამის ნახევარმეტრიანი ბორდიური და წინ კიდევ ეს საძაგელი ლეკვი;  ვიფიქრე გაჭყლიტა და ისაა-მეთქი, რა რეაგირება უნდა მოეხდინა? მქონდა გამოცდილი საკუთარ თავზე, ერთი კვირით ადრე: ვერაფერი ვერ მოვახერხე და პირდაპირ დავეჯახე ჩემი ველოსიპედით უეცრად ჩემს გზაზე გადმოსულ ბავშვს; ოდნავღა მოვასწარი მუხრუჭი, მუხლი გადაყვლეფილი ჰქონდა მთელი კვირა. ამან კიდევ, არც დაფიქრებულა, მკვეთრად მოაბრუნა საჭე და მთელი ძალით შეასკდა ღობეს. რკინის ჯებირებზე მიკრული თუნუქის ჯებირი ქაღალდივით შეიჭყლიდა ერთ ადგილას და ზღრიალით გააყრუა იქაურობა. ძლივს გამოვათრიე რკინაბეტონის ჯუნგლებიდან ჯერ გიო და მერე დაგრეხილი ველოსიპედი; ამჯერად მუხლისთავები არა მაგრამ ხელისგულები და იდაყვი- გადაყვლეფილი და მარჯვენა ლოყა გაკაწრულ გადალურჯებული ქონდა; საჭისა და თუნუქის ერთობლივი ნამუშევარი; მე შიშით გაფითრებული, ის კიდევ ატირებული და დაზაფრული, ცრემლებით გამოტენილი თვალებით მომაჩერდა და გამწარებულმა მკითხა:
— მოკვდა?!—კარგა ხანს ვერ გავიაზრე შეკითხვის მნიშვნელობა.— მერე ნელ-ნელა ჩამესმა გუმას ყეფა ჯერ გონებაში მერე კი ყურებში და ვნახე როგორ შემოგვცქეროდა ციცქნა არსება ფილაქანიდან.
—არა, გიო, რა მოკვდა არც კი მიკარებიხარ!—სწორედ იმ დღიდან ამოცურდა თუნთიას სახე, ისე ნათლად და ხელშესახებად დამიდგა თვალწინ რომ ცხადში ხომ ვერ ვიშორებდი, ლამის სიზმრისეულ საშინელებებშიც ქრონიკული თანამდევი გამიხდა. ვიფიქრე რაღაც ფროიდისტულია და რომ მოვყვები იქნებაცდა მომეშვას მეთქი, მგონი უფრო ამიტომაც ვუყვებოდი.
***
—თუ მამიასთან ასე ცუდი იყო და არ ეხმარებოდა მწყემსვაში ბოჩოლა როგორ მოგიძებნა? —მეკითხება. გუმას უკვე მუხლებისკენ ექაჩება და კალთაში ისვამს.
—აბა რა გითხრა, მამიას უნდოდა სხვა ძაღლებს ინსტიქტურად ესწავლებინათ ამათთვისაც საქონლის მოვლა და ეგრე არაა: ყველა ძაღლი ცალკე არსებული ინდივიდია და საკუთარი ხასიათი აქვს.
—ინდივიდი რაა?— ესეც ჩემი მჭერმეტყველება! აბა, მიდი ახსენი ახლა, თუ ბიჭი ხარ? რას ნიშნავს?! დაუყოფელი არა? მთლიანი პიროვნება…  ძლივს ვიკავებ სიცილს.
— ჰო, უფრო ადამიანს შეეფერება ეგ სიტყვა; დამოუკიდებელი არსება, თავისი საკუთარი შეხედულებებით ამ სამყაროზე და ცხოვრებაზე.
— კი,მა, თუნთიას შეეფერება-  ყველასაგან გამორჩეული ხომ იყო?
— გამორჩეული ნაღდად იყო.
— მა, როგორ იპოვა ბოჩოლა?— სიყვარულით მიცქერის და მეც აღარ ვიზარებ:
—სამი დღის დაკარგული იყო, სად არ ვეძებე, საღამოს საძოვრებიდან დაბრუნებული ჩელა მთელი ღამე ბღაოდა და უხმობდა ბოჩოლას…
— ჩელა რატომ ერქვა?
— ხო, თეთრს ნიშნავს, ბებიაჩემმა დაარქვა, აცხონოს ღმერთმა, არა, სულ თეთრი არ იყო, უფრო ჭრელი ეთქმოდა, შავ-თეთრი; ფართო ლაქები მუსტანგივით გასდევდა ზურგზე და ფერდებში, მაგრამ მეზობლის ძროხას ერქვა უკვე ჭრელა და ამიტომაც ჩელა დაარქვა ბებიამ…
— სიმღერაში როა ისე ხო?
— ჰო, თუმცა სიმღერაში ხარს ქვია, გახსოვს ბებია რომ გიმღეროდა და გიხსნიდა?
— კი, ცხოვრებაზეაო რომ მითხრა,— მიპასუხა იმწამსვე, მე  კიდევ იმიტომ გავიხსენე რომ დამაფიქრა მაშინ, კითხვა რომ დაუსვა ბებიას, რატომაა ეს ჩელა  უგულო და უღვიძლოო…
— ჰოდა, აღარ წავედი სკოლაში და ვეძებე  დილიდანვე, ეს თუნია კიდევ ამედევნა,- თუმცა რა გასაკვირია, სულ მე არ დამყვებოდა?!-  და დავადექით მთისუბნის გზას ქვალონის გავლით. უკვე ის  დრო იყო, ტბეთისთვის უნდა გვექცია ზურგი და მთისუბნის აღმართს უნდა ავყოლოდით, დაჰკრა ფეხი და გაუტია ტბეთისკენ. იქ სანადირო ადგილები იყო, ორი დიდი და რამდენიმე პატარა ტბა, ლერწმებიანი, ლაქაშებით სავსე. ვიფიქრე, გონია სანადიროდ მივდივართ-მეთქი და ვუძახე, ვუყვირე, მაგრამ გაგიგონია?!— ახითხითდა სიამოვნებისაგან,— არც კი მოიხედა. რაღა მექნა,  გავედევნე უკან. ტბეთის მისასვლელამდე, დაბალი გორაკის თავზე, კაი გაყოლა ველობზე,  ძველი ეკლესია იდგა. მგონი მეჩვიდმეტე საუკუნის, წმინდა პეტრესა და პავლეს  სახელობის. შენობა მთლიანად იყო გადარჩენილი მაგრამ გუმბათი ჰქონდა ჩაქცეული, უკვე ნახევარ საუკუნეზე მეტი იყო, დიდთოვლობისას სოფლის კომუნისტ მესვეურებს არ დაუნებებიათ ხალხისთვის გადათოვლა და ლამაზი ბაზილიკიდან მხოლოდ კედლებიღა დარჩენილა. ბებია, რაც კი სოფელში უბედურება მოხდებოდა სულ იმას ამბობდა, ეკლესია რომაა გუმბათჩაქცეული იმის ბრალია ყველაფერიო. რაც თავი მახსოვს აპირებდნენ მეზობლები, ფულის შევაგროვებას და გადახურვას,  მაგრამ მერე ომმა მოგვისწრო და დარჩა ისე…
— მღვდელი არ ყავდა?
— არა, მღვდელი არ ყავდა. ბავშვობიდან იმიტომ მიყვარდა ეს ეკლესია რომ ყოველ წელს, 29 ივნისს პეტრე-პავლობის დღესასწაულზე, ბებია პერტობას რომ უძახდა, ხუდონჰესის მშენებლობამდე ამ მიდამოებიდან გადასახლებული  ბერძნები მოდიოდნენ მოსალოცად და თან ათასგვარ ტკბილეულს ყიდდნენ ეკლესიის წინ, ვებერთელა კაკლის ძირში. გადავსებული იყო იქაურობა ხალხით, ისეთი მამლის კანფეტები იცოდნენ..,
— მამალოები?
— არა, არა ეგ კანფეტი იყო, შაქრისგან კეთდებოდა; ჯოხზე რომაა საწუწნი კანფეტები ისეთი, მამლის ფორმა ქონდათ, სხვა რაღაცეებისაც მაგრამ მამლის ფორმიანი მოგვწონდა ბავშვებს უფრო და ამიტომაც ვეძახდით ასე. მაშინ ეგ საოცარ რამედ მეჩვენებოდა,— მეცინება, მაგრამ მის ცოტათი გაოცებულ სახეს რომ ვუყურებ, აღარ ვუღრმავდები ამ ამბავს და ისევ ბოჩოლაზე ვაგრძელებ.— ჰოდა გაქანდა ამ ეკლესიისკენ. რაღა  მექნა გავედევნე უკან…
— უკვე იცოდა რომ იქ იყო, ხო?
— ალბათ, სუნი იკრა ეტყობა. ტაძრის ერთ მხარეს მოზვინული მიწა იყო, გვერდითა შესასვლელთან. კარი ნახევრად ამოქოლილი კი იყო ფიცრებით, მაგრამ ბოჩოლა ამ მოზვინული გორაკიდან გაძვრა ამ ფიცრებშორისიდან, როგორც ჩანს, ისკუპა ეკლესიაში და ფაფუ, უკან ვეღარ გამოვიდა ფაცერში მომწყვდეული  თევზივით. მივარდა თუნთია ამ ფიცრებთან და ატეხა ერთი ყეფა და უშველებელი, აშკარად ჯილდოსა და მადლიერების მოლოდინით გამომხედავდა დროდადრო სანამ მივიდოდი მასთან, ოლიმპიადაზე ოქროს მედალს რომ აიღებს სპორტსმენი ისეთი სახე ქონდა,
— ბიჭო, როგორ გაბედა ბიძაშენმა ასეთი ძაღლის ქალაქში წაყვანა?— ამის ახსნა აშკარად სცილდებოდა, თან არამარტო ჩემს შესაძლებლობებს, მაგრამ დავიწყე მაინც:
—ცოტა უზრდელი კაცი იყო, აცხონოს ღმერთმა.. 
—ნამდვილი ბიძია იყო?
—როგორ გითხრა, ბაბუა უფრო უნდა დამეძახა ალბათ: ბაბუაჩემის დის ქმარი იყო, მაგრამ ბრაზობდა და ყველანი მივეჩვიეთ რომ ბაბუა არ დაგვეძახა, ამიტომაც იროდ ბიძიას ვეძახდით. შეიძლება არც იყო დამნაშავე; ასეთი ცრურწმენა იყო სოფელში, ძაღლის ყმუილი ცუდის ნიშანიაო, ვიღაც მოკვდებაო ამბობდნენ და მთელი მეზობლები გადაგემტერებოდა თუ არ მოაშლევინებდი. ამ თუნთიამ კიდევ დაიწყო და ყველა საღამოს გამწარებული ყმუოდა. დავუშლიდი, დავუყვავებდი- ჩერდებოდა ცოტა ხნით, როგორც კი თვალს მივეფარებოდი, გააბამდა ოპერის მომღერალივით. მერე მომწყინდა სულ რომ ვუშლიდი, ან შევეჩვიე და არც ვაქცევდი ყურადღებას.—შეშინებლი თვალებით მიყურებს, აჟრჟოლებს თითქოს.
—მეზობლებს ვუყვარდი, ყველაზე პატარა ვიყავი იმ უბანში, თან სკოლას ვამთავრებდი და არ უნდოდათ ეწყენინებინათ, მაგრამ იროდი ვერ გავაჩერეთ ვერაფრით: უშვილძირო იყო, ბაბუდის გარდაცვალების შემდეგ, მე რაც თავი მახსოვს, სულ ჩვენთან ცხოვრობდა:  “გასაგდებია ეგ ძაღლი, შობელძაღლი მამია კარგს რას მოგცემდაო” მეუბნებოდა ყოველდღე. მე არ მადარდებდა მისი სიტყვები, მანქანის ტარებას მასწავლიდა ხოლმე და ძალიან მიყვარდა. “მიატოვებს იროდ ბიძია-მეთქი” ვეუბნებოდი სიცილით და არ ვაქცევდი ყურადღებას. ერთ საღამოსაც ვუძახი, თუნთიას, არ მოდის. არ გამკვირვებია,- ხანდახან მემალებოდა და ამის ხერხიც ვიცოდი- ბურთს გადავუგდებდი ამ დროს. რა არ ვცადე, მაგრამ სადღაა?! თურმე წაუყვანია იმ არამზადას, მე რომ კბილის ექიმთან ვიყავი იმ დროს და ტამიშთან ჩამოუსვამს, დამპალი მოსკვიჩი ყავდა, იმით.  თვითონ ზუგდიდში მიდიოდა. კი მივხვდი რაღაცას, დედამ ისე ამარიდა თვალი და “არ ვიცი შვილოო” ისე მითხრა, მაგრამ ასეთ ვერაგობას მაინც ვერ წარმოვიდგენდი. მერე როცა  მთელი მეორე დღე ვეძებე ვერ მოითმინა და მითხრა: ”კარგი შვილო დაწყნარდი, წაიყვანეს მამაშენმა და იროდმაო”. 
—ბაბუამ როგორ წაიყვანა?—ცოტაც და ბაბუას შეიძულებდა გიო შევატყვე. გამეცინა.
—არა, ბიჭო, ბაბუა როგორ წაიყვანდა?! დედას უნდოდა იროდი არ შემძაგებოდა ძაან და ბაბუაც გარია საქმეში, იცოდა მამაჩემისგან მთლად ისე ვერ მეწყინებოდა.
— როგორ შეხვდი რომ მოვიდა?—აღტაცების მოლოდინით მიყურებს.
—გალუმპული, დასვრილი, ალაგ-ალაგ მაზუთიანი, არ ვიცი სად იგორა, რა გადახდა,- შემოლასლასდა, რაღაცნაირი შიშით, ეტყობა ფიქრობდა, ამის სურვილიც ხომ არ იყო ჩემი გაგდება და უკან თუ მიმიღებენ საერთოდო? მაშინ მომინდა ყველაზე მეტად  მისი ენა მცოდნოდა და მოეყოლა რაც გადახდა თავს ის სამი დღე.
—მერე მოკვდა ვინმე?
—აბა რა გითხრა; ვინმე კი არა ლამის მთელი კუთხე მოკვდა: შეგვშინებოდა კი არა, ეტყობა გავფრთხილებოდით უნდა- ყველაზე ადრე თუნთია მიხვდა რომ საშინელება იწყებოდა სოფელში, სოფელში რა, მთელ კუთხეში.
— ნეტა, მართლა ხვდებოდა ომი რომ იწყებოდა?— ფეხებთან  დაუწვა უკვე გუმა და ინტერესით იყურებოდა ზემოთ, ჩვენი მისამართით.
—იცი რა, რაღაც უბედურების წაინათგრძნობა რომ ქონდა აშკარაა.
—ძაან ეშინოდა ომის?
—საშინლად! პატარა ხმაურზეც კი სარდაფში შერბოდა და ვერ გამომყავდა, ისე დაზაფრა დაბომბვებმა.
—კი მაგრამ, სანადიროდ ხომ დაგყავდა და თოფის ხმას ხომ იყო მიჩვეული?
—ბიჭო, თოფის ხმას კი არა,-  ამირანი,- ავღანეთის ომში იყო ნამყოფი და ავტომატი ვერ დააკავეს ხელში, ომის დაწყებისთანავე სახლში ჩაიკეტა და გარეთ არ გამოდიოდა. გახსოვს ამასწინათ რომ გასვენებაში ვიყავი?—თავს მიქნევს,— მდინარეში დაიხრჩო ხობთან, ერთი კვირის წინ. ჰოდა, თუნთიას აბა არ შეეშინდებოდა, იმხელა დაბომბვების?
—სულ სარდაფში იჯდა?
—ჰო რა! მაინცა და მაინც უკან რომ დავიხიეთ და სოფელი დავტოვეთ, მაშინ არ იყო სარდაფში; როგორ არ ვიხმე და ვეძახე, არ გამომეპასუხა, ვერაფრით ვიპოვე. ამასობაში მთელი სოფელი განათდა დღესავით; ათასობით მაშხალა ჩამოკიდეს რუსმა მფრინავებმა ცაზე…
  —მაშხალებს მიწიდან არ ისვრიან, მა?
  —ეგ  სხვა მაშხალები იყო: ფეიერვერკებივითაა, ოღონდ გაცილებთ დიდხანსაა ცას გამოკიდული; ომის დროს იყენებენ  მოწინააღმდეგის პოზიციები რომ დაინახონ კარგად. ნაწილი შორიდან, სპეციალური დანადგარით ისროლეს, ნაწილი, თვითმფრინავებმა ჩამოკიდეს, “სანთლები” ჰქვია…
  —მა, თამაშში სანთლებს იმისთვის ვიყენებთ რომ თუ მტერი  ჭურვს გვესვრის ჩამოსაგდებად, გზა აურიოს და თვითმფრინავი გადარჩეს,— ჰო, “სულ სხვანაირი თაობა მოდის” , მახსენდება წამისად, კომპიუტერის თაობა, იხტიბარს არ ვიტეხ და ვაგრძელებ:
  — შეიძლება მაგრამ, გარდა მაგისა, საომარი პოზიციების განათებისთვისაც იყენებენ. დღესავით განათდა ღამის სოფელი, ახალწლის ღამესავით  ბრწყინავდა ცა, მაშხალებითა, ათასნაირი მანათობელა ჭურვებითა და ფეიერვერკებით კაშკაშებდა, სხვა, თითქოს ახალი ცა იყო, ზღაპრულ სამყაროში გეგონებოდა თავი. მერე ოცმეთაურმა, ავთომ, ღმერთმა აცხონოს, სოხუმის მისადგომებთანმოკლეს მერე, არ გამაჩერა მეტხანს, დროა წავიდეთ თორემ ალყაში მოვექცევით იცოდეო. რა გზა მქონდა შევწყვიტე ძებნა და წამოვედით,— უსაშველოდ ხანგრძლივი, აუტანელი პაუზის შემდეგ მეუბნება:
—როგორ დატოვე, ბიჭო?—არ იმჩნევს და აშკარად ცრემლი აქვს თვალებში, მთელი ძალითაა ჩაფრენილი ახლა უკვე კალთაში ჩასმულ გუმას კისერს და ქეჩოსთან ტყავი აქვს ხელის მტევნებში ჩაბღუჯული. 
   სულ ტყუილად ვახსენე ავთო... ადრე ეს კითხვა არ დაუსვამს... ფროიდი და ჯანდაბა... ალბათ არ უნდა მომეყოლა, მგონი უაზრო დარდი და ტვირთი ავკიდე ამ თითისტოლა ბავშვს. 
                                                                      

 2016 წლის  10 ნოემბერი.

დაიბეჭდა  "ლიტერატურულ გაზეთში"  (2017. 10 თებერვალი)